Một dàn loa karaoke dựng giữa sân, micro chuyền tay, tiếng trống điện tử dồn dập. Bài này nối bài kia, từ nhạc xuân sang bolero rồi quay về remix. Đồng hồ nhích qua 22h, rồi 23h, rồi quá nửa đêm.

Vui Tết của mình, quên Tết người khác

Khi nghị định 282 quy định mới về tiếng ồn ra đời, tôi nghĩ đây không chỉ là câu chuyện pháp lý. Nó là bài kiểm tra về văn hóa chung sống. Khi việc xử phạt chuyển sang căn cứ vào ngưỡng tiếng ồn môi trường thì bất cứ lúc nào trong ngày, nếu vượt chuẩn bạn đều có thể bị xử lý. 10h sáng hay 10h tối cũng là làm phiền nếu âm thanh quá lớn. Cách tiếp cận này văn minh hơn, vì nó bảo vệ quyền được yên tĩnh của người khác dựa trên tác động thực tế.

Trong nhiều năm, chúng ta tranh cãi rất nhiều về karaoke loa kẹo kéo. Người phản đối bức xúc vì bị tra tấn bởi âm thanh. Người hát thì thấy mình có quyền vui trong nhà mình. Hai cái quyền ấy va vào nhau và thường kết thúc bằng sự có mặt của lực lượng chức năng địa phương, biên bản hoặc tệ hơn là xô xát, thương vong vì lời ca tiếng hát.

Tết lại là lúc mâu thuẫn ấy dễ bùng lên nhất. Bởi ai cũng có lý do chính đáng: cả năm mới có mấy ngày, vui chút có sao đâu! Nếu niềm vui ấy khiến hàng chục người xung quanh mất ngủ, người bệnh thêm mệt, trẻ nhỏ thêm quấy, người già thêm căng thẳng, câu trả lời là có.

Tôi biết có người sẽ bảo: vậy Tết mà im re thì còn gì là Tết? Không ai yêu cầu im re. TP vẫn pháo hoa, vẫn lễ hội, vẫn nhạc xuân. Nhưng những hoạt động ấy được tổ chức trong không gian, thời điểm, giới hạn hợp lý. Còn trong khu dân cư, nơi tường nhà sát vách, âm thanh không chỉ thuộc về người mở loa. Nó tràn sang đời sống của người khác.

Văn minh và tự trọng

Tôi từng nghe một anh bạn than: "Phạt mấy chục triệu vì vài bài hát, nghe ghê quá!". Nhưng thử nhìn ngược lại: nếu vì vài bài hát mà hàng trăm người bị ảnh hưởng thì mức giá ấy có quá đáng? Điều đáng nói là tại sao phải để đến lúc bị phạt mới giảm tiếng. Một xã hội văn minh không vận hành chỉ bằng chế tài. Nó vận hành bằng tự trọng.

Tôi nhớ những cái Tết hồi nhỏ, vẫn có hát hò, vẫn tụ tập nhưng mọi người cùng tự động giảm tiếng khi đến giờ hàng xóm nghỉ ngơi. Không cần văn bản. Chỉ cần ý thức rằng hàng xóm cũng cần ngủ. Ngày nay thiết bị mạnh hơn, âm thanh lớn hơn nhưng khả năng tự kiềm chế dường như lại nhỏ đi.

Tết này, thứ cần nâng cấp không phải dàn loa mà là thái độ: biết dừng đúng lúc, biết nhìn quanh xem niềm vui của mình có đang đè lên ai không. Luật đã rõ. Thiết bị đo đạc sẽ ngày càng phổ biến. Không còn chuyện "ước lượng bằng cảm giác".

Không chỉ là chuyện sợ phạt, ý nghĩa lớn hơn là việc xây dựng một môi trường sống tôn trọng lẫn nhau. Tôi vẫn thích tiếng hát ngày xuân. Một bài quen, một giọng ca có cảm xúc. Nhưng tôi cũng thích cảm giác đóng cửa lại và được yên tĩnh khi cần. Hai điều đó hoàn toàn có thể tồn tại cùng nhau nếu mỗi người chịu nghĩ cho người khác.

Tết thật sự là niềm vui chứ không phải là cuộc chịu đựng. Khi nhớ đến nghị định 282, chúng ta không chỉ nhớ đến mức phạt mà nhớ về hạnh phúc khi mình đang sống giữa cộng đồng với những quy tắc tối thiểu để sống cùng nhau. Và hạnh phúc bền nhất là hạnh phúc không làm ai khó chịu, tổn thương.

Hát karaoke có thể bị tịch thu phương tiện gây tiếng ồn

Theo Nghị định 282, tụ tập hát karaoke gây ồn ào ở khu dân cư không chỉ bị phạt đến 2 triệu đồng mà còn có thể bị tịch thu phương tiện 'gây tiếng ồn'.