Không ít người băn khoăn: Nếu không cúng sao giải hạn thì có sao không? Có phải mình “thiếu sót” với tâm linh?

Theo tinh thần nhà Phật, câu trả lời rất rõ: không cúng giải hạn vẫn hoàn toàn được. Bởi Phật giáo không đặt nền tảng trên việc “xin/cho”, mà trên luật nhân quả và sự chuyển hóa nội tâm.

Cúng sao giải hạn không phải văn hóa Phật giáo

Theo Cổng thông tin Phật giáo Việt Nam, đầu tiên, cần hiểu “hạn” là gì. Trong dân gian, hạn thường gắn với năm tuổi, sao chiếu mệnh, tam tai… Khi gặp chuyện không như ý, người ta dễ quy về “hạn đến”. 

Nhưng trong giáo lý Phật giáo, không có khái niệm một thế lực siêu nhiên tùy hứng giáng họa xuống con người. Mọi vui buồn, thuận nghịch đều vận hành theo nhân duyên và nghiệp quả. Những gì ta đang trải qua hôm nay là kết quả của nhiều nhân đã gieo trong quá khứ - gần hoặc xa.

Nếu đã là nhân quả thì cách “giải hạn” căn cơ nhất không phải là nghi lễ bên ngoài, mà là chuyển hóa nhân bên trong. Muốn bớt quả xấu, phải ngừng gieo nhân xấu. Muốn tăng quả lành, phải siêng gieo nhân lành.

Cúng sao giải hạn, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và văn hóa có thể giúp con người an tâm. Khi tâm bớt lo, hành vi cũng bớt rối. Nhưng nếu hiểu lầm rằng chỉ cần làm lễ là mọi nghiệp xấu tự động biến mất thì đó không còn là tinh thần Phật pháp nữa.

Đức Phật từng dạy: “Chúng sanh là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp”. Nghĩa là ta chịu trách nhiệm cho hành động, lời nói, ý nghĩ của mình. Không ai có thể làm thay hay gánh thay nghiệp cho ta, kể cả chư Phật. Phật chỉ là bậc giác ngộ, chỉ đường cho ta đi. Đi hay không là do mình.

Vậy không cúng sao giải hạn thì làm gì?

Thay vì tập trung vào việc “hóa giải sao xấu”, ta có thể bắt đầu bằng việc giữ giới, sống chánh mạng, hành thiện. Một năm muốn bình an, trước hết hãy giảm bớt nóng giận. 

Muốn công việc thuận lợi, hãy làm ăn trung thực, có trách nhiệm. Muốn gia đình yên ấm, hãy nói lời ái ngữ, lắng nghe nhiều hơn. Đó mới là “nghi lễ” thiết thực nhất.

Trong nhiều chùa, lễ cầu an đầu năm thực chất là dịp tụng kinh, niệm Phật, nghe pháp. Ý nghĩa sâu xa không phải để đổi vận mệnh bằng phép màu, mà để nhắc người tham dự quay về với chính mình. Khi tâm an, trí sáng, ta đối diện khó khăn bình tĩnh hơn. Chính thái độ ấy giúp “giảm hạn”.

Có người lo rằng nếu không cúng giải hạn sẽ “bất kính” với thần Phật. Nhưng Phật giáo không xem Phật là vị thần ban phước giáng họa. Phật là bậc Thầy. Tôn kính Phật không nằm ở mâm lễ lớn hay nhỏ, mà ở việc ta thực hành lời dạy đến đâu.

Tuy nhiên, cũng cần nói rõ: nếu ai đó vẫn muốn tham dự lễ cầu an với tâm thành kính, không mê tín thì điều ấy không sai. Nghi lễ có thể là phương tiện nuôi dưỡng niềm tin và sự nhắc nhở. Vấn đề là đừng dừng lại ở nghi lễ. Đừng nghĩ rằng sau một buổi cúng, mình có thể tiếp tục sống buông lung mà không gặt hậu quả.

Trong đời sống hiện đại, nhiều “hạn” không đến từ sao chiếu mệnh, mà từ chính lối sống của ta: thức khuya triền miên, ăn uống thiếu điều độ, căng thẳng kéo dài, cạnh tranh thiếu lành mạnh. Những điều ấy tạo ra bệnh tật, xung đột, thất bại. Nếu không thay đổi, dù cúng bao nhiêu lần, “hạn” vẫn quay lại dưới hình thức khác.

Phật giáo đề cao trí tuệ. Trí tuệ giúp ta phân biệt giữa tín ngưỡng và mê tín. Tín ngưỡng nuôi dưỡng lòng hướng thiện. Mê tín khiến ta phụ thuộc và sợ hãi. Khi ta tin rằng mọi thứ nằm ngoài mình, ta đánh mất sức mạnh nội tâm. Khi ta hiểu mình là chủ nhân của nghiệp, ta bắt đầu sống có trách nhiệm hơn.

Tinh thần Phật giáo không có cúng tế, dâng sao, xem ngày tháng

TTO - Tại Hà Nội, trong ngày mùng 8 và 14 tháng giêng vừa qua, hàng nghìn lượt người đã tìm đến tổ đình (chùa) Phúc Khánh đăng ký làm lễ dâng sao giải hạn.