Tại nhiều bãi đỗ xe ngầm ở Trung Quốc, hình ảnh robot nhỏ gọn trượt trên ray gắn trần, dừng phía trên xe điện và hạ đầu sạc xuống tự động kết nối đang dần trở nên quen thuộc. Người dùng chỉ cần quét mã QR hoặc thao tác trên mini-program WeChat, không phải xếp hàng chờ hay tìm khu sạc riêng biệt.

Biến trần bãi xe thành “đường cao tốc” cho robot sạc

Hệ thống hoạt động theo nguyên lý đơn giản nhưng hiệu quả. Một robot sạc được treo trên đường ray lắp cố định trên trần bãi xe. Đường ray vừa là đường di chuyển, vừa tích hợp cấp điện. Khi nhận yêu cầu sạc, robot trượt đến đúng vị trí xe, dùng cảm biến và camera để xác định cổng sạc rồi tự động hạ đầu nối xuống.

Ưu điểm lớn nhất nằm ở chi phí hạ tầng. Thay vì phải lắp bộ sạc cố định cho từng chỗ đỗ - điều tốn kém và phức tạp, đặc biệt tại các bãi ngầm cũ - một hệ thống ray có thể phục vụ cả dãy chỗ đỗ chỉ từ một điểm cấp điện. Nhờ đó, mọi vị trí đỗ xe đều có thể trở thành điểm sạc.

Đổi lại, công suất sạc không cao như trạm DC siêu nhanh. Đây chủ yếu là giải pháp sạc AC cấp độ 2, phù hợp với xe đỗ nhiều giờ tại văn phòng, trung tâm thương mại hoặc qua đêm ở chung cư.

Chạy đua thương mại hóa

"Trạm sạc tự chạy" dường như sẽ trở thành xu hướng trong tương lai ở các khu chung cư, khi nhiều công ty đang tham gia cuộc đua này. Li Auto cùng đối tác CGXi phát triển cánh tay robot sạc không người lái chạy trên ray. 

CEO Li Xiang cho biết hệ thống đã bước vào giai đoạn thử nghiệm thực tế từ giữa năm 2025. Robot tích hợp hệ thống thị giác để nhận diện vị trí và góc đặt cổng sạc trên nhiều mẫu xe khác nhau.

Wawa Charging giới thiệu HAVA Robot với cánh tay linh hoạt 18 bậc tự do, di chuyển trên ray hình chữ H. Doanh nghiệp này tuyên bố một robot có thể phục vụ từ 8 chỗ đỗ trở lên.

Ở mảng robot mặt đất, công ty con của CATL là CharGo cũng mở rộng nhanh chóng. Lãnh đạo CharGo dự báo đến năm 2030, khoảng 20% xe năng lượng mới tại Trung Quốc sẽ được sạc bằng robot. Riêng Bắc Kinh dự kiến triển khai 1.000 robot sạc di động tại 150 bãi đỗ.

Theo dữ liệu công bố giữa năm 2025, Trung Quốc có khoảng 14,4 triệu điểm sạc phục vụ 31,4 triệu xe điện. Dù quy mô lớn nhất thế giới, tỉ lệ trung bình khoảng một bộ sạc cho 2,2 xe vẫn tạo áp lực, nhất là tại bãi đỗ ngầm - nơi chi phí lắp trạm cố định có thể lên tới hàng trăm nghìn USD cho mỗi dự án.

Robot sạc chạy trên trần được xem là lời giải thực tế cho bài toán này: không chiếm diện tích sàn, không cản trở giao thông trong bãi và giảm đáng kể chi phí nâng cấp điện.

Trong khi đó, ở Mỹ, Westfalia Technologies đã ra mắt hệ thống WEPLUG - bộ sạc DC 50kW dạng cổng trục gắn trần, phục vụ bãi đỗ tự động và depot đội xe. Start-up Gravity cũng lắp đặt bộ sạc 500kW gắn trần trong nhà để xe, song đây là thiết bị cố định, không phải robot di động.

Dù vậy quy mô triển khai tại phương Tây vẫn còn khiêm tốn so với tốc độ thương mại hóa ở Trung Quốc.

Mô hình “bộ sạc tìm đến xe” giải quyết một bất tiện quen thuộc: chạy vòng quanh bãi đỗ để tìm một chỗ sạc trống, rồi phát hiện bị xe xăng chiếm chỗ. Khi mọi vị trí đều có thể sạc, trải nghiệm người dùng được cải thiện rõ rệt mà không cần đầu tư dày đặc trạm cố định.

Câu hỏi đặt ra là liệu giải pháp này có trở thành xu hướng toàn cầu hay vẫn chủ yếu giới hạn tại Trung Quốc. Với tốc độ triển khai hiện nay, quốc gia này đang tạo ra “cẩm nang” mới cho hạ tầng sạc trong kỷ nguyên xe điện.

'Sạc xe điện thực chất nhanh hơn đổ xăng, cứ 16.000km có thể tiết kiệm được gần 2 giờ cuộc đời'

Một chuyên gia xe điện đã tính toán lượng thời gian mà người lái thực sự phải bỏ ra khi đổ xăng và sạc xe điện. Kết quả cho thấy xe điện có thể giúp người dùng tiết kiệm đáng kể thời gian trong quá trình sử dụng.